Τρίτη, 17 Φεβρουαρίου 2015

Roubini: Γιατί η Τέχνη είναι στοιχείο ενεργητικού


Δώδεκα λόγους για τους οποίους η Τέχνη είναι μια ξεχωριστή κατηγορία ενεργητικού αναλύει ο γνωστός οικονομολόγος Nouriel Roubini, λίγες ημέρες μετά το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός, όπου –εκτός της κατάστασης της παγκόσμιας οικονομίας- στο επίκεντρο των συζητήσεων βρέθηκαν οι εξελίξεις στην παγκόσμια αγορά Τέχνης.

«Είναι σημαντικό να πω, πως για μένα η τέχνη είναι κάτι παραπάνω από ένα απλό στοιχείο ενεργητικού. Είναι αδύνατον να περιοριστεί η ομορφιά σε μια απλή συναλλαγή. Εδώ και πολλά χρόνια είμαι συλλέκτης έργων που εκτιμώ για αισθητικούς και όχι για οικονομικούς λόγους», εξηγεί στη ιστοσελίδα του, Roubini’s Edge.

Ωστόσο, συνεχίζει, υπάρχουν στοιχεία στον κόσμο της τέχνης που σχετίζονται με την επιχειρηματικότητα.

Πως γνωρίζουμε ότι η τέχνη είναι στοιχείο ενεργητικού;

1)Πρώτον, η αγορά είναι εξαιρετικά μεγάλη. Δεν υπάρχει τρόπος να γνωρίζουμε ακριβώς πόσο μεγάλη, διότι δεν υπάρχουν χοντρικές ή διαυγείς αναφορές για της συναλλαγές που πραγματοποιούνται στην αγορά αυτή. Υπάρχουν ενδείξεις ότι ο ετήσιος τζίρος της τέχνης που πωλείται ενδέχεται να αγγίζει έως και τα 70 δις. δολάρια (πωλήσεις νέων και παλαιών έργων τέχνης).

Προσφάτως, στο άνοιγμα της φθινοπωρινής σεζόν, η Sotheby’s πώλησε έργα 423,1 εκατ. δολαρίων –το υψηλότερο ποσό στην ιστορία του οίκου. Αν σκεφτείτε το άνοιγμα αυτό, και όλες τις πωλήσεις που γίνονται σε οίκους δημοπρασιών, γκαλερί, κληροδοτήματα, φεστιβάλ, ακόμα και στις αγορές του δρόμου, δεν είναι δύσκολο να φανταστείτε ότι η κεφαλαιοποίηση του συγκεκριμένου στοιχείου ενεργητικού αγγίζει ένα εκτιμώμενο 1 τρις. δολάρια.

Μάλιστα, πρόσφατα έσπασε ένα ακόμα ρεκόρ, με την ανακοίνωση της πώλησης πίνακα του Paul Gauguin προς 300 εκατ. δολάρια.

2) Η Τέχνη χρησιμοποιείται ως επένδυση χαρτοφυλακίου. Ο κόσμος επενδύει στην τέχνη διότι θεωρεί πως η επένδυση αυτή θα έχει σημαντική απόδοση. Ορισμένες από τις αποδόσεις οφείλονται στην προνομιακή φορολογική αντιμετώπιση που έχει συχνά η τέχνη. Η φορολογική αντιμετώπιση διαφέρει από χώρα σε χώρα όμως, γενικά, οι επενδυτές Τέχνης απολαμβάνουν ευνοϊκής φορολόγησης των κεφαλαιουχικών κερδών τους και προνομιακή μεταχείριση όταν τα έργα τέχνης μεταβιβάζονται από τη μια γενιά στην άλλη. Αυτό ισχύει κυρίως στις ΗΠΑ. Το γεγονός ότι οι ΗΠΑ έχουν γίνει κορυφαία αγορά τέχνης έχει να κάνει με τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουμε την τέχνη σε ότι αφορά τα κεφαλαιουχικά κέρδη και τους φόρους κληρονομιάς.

Μάλιστα, η φορολογική αντιμετώπιση των έργων τέχνης είναι ιδιαίτερα περίπλοκη στις ΗΠΑ. Το IRS, για παράδειγμα, έχει δημιουργήσει μια σειρά κανόνων για διαφορετικά είδη ιδιοκτητών τέχνης –τους συλλέκτες, τους εμπόρους και τους επενδυτές. Ωστόσο, εάν υπάρχει μία απόδειξη ότι η Τέχνη είναι στοιχείο ενεργητικού –και μια μεγάλη επιχειρηματική δραστηριότητα- αυτή δίνεται από την διαστρωμάτωση της φορολόγησης που εφαρμόζει το IRS.

3) Οι αποδόσεις των έργων τέχνης είναι σημαντικές. Οι Jianping Mei και Michael Moses, οι ακαδημαϊκοί που βρίσκονται πίσω από τους δείκτες Mei Moses, οι οποίοι παρακολουθούν τις αποτιμήσεις της Τέχνης, υποστηρίζουν πως οι μακροπρόθεσμες αποδόσεις της Τέχνης μπορούν να μοιάζουν με τις αποδόσεις των μετοχών. Φυσικά, είναι δύσκολο να υπολογιστούν με ακρίβεια τέτοιες συγκρίσεις. Στην περίπτωση της Τέχνης, υπάρχουν κόστη που θα πρέπει να συμπεριληφθούν στον υπολογισμό, όπως για παράδειγμα η ασφάλιση, η συντήρηση, η μεταφορά και το κόστος φύλαξης – κόστη που δεν υπάρχουν όταν επενδύεις σε μετοχές. Υπάρχουν επίσης ισχυρισμοί ότι οι δείκτες της Τέχνης είναι επιλεκτικοί, διότι υπολογίζουν μόνο τους καλλιτέχνες εκείνους που επιβιώνουν και καταφέρνουν να μπουν σε δημοπρασίες. Από την άλλη πλευρά, υπάρχει παρόμοια διάκριση και στους δείκτες μετοχών. Οι εταιρείες που τα πάνε καλά, μπαίνουν στους δείκτες Dow Jones Industrial Average και S&P 500. Αυτές που δεν τα πάνε καλά, αφαιρούνται.

4) Η τέχνη είναι στοιχείο ενεργητικού διότι υπάρχουν πολλοί συμμετέχοντες στην αγορά. Γκαλερί, οίκοι δημοπρασιών και διάφοροι έμποροι και ενδιάμεσοι συμμετέχουν στην αγορά και πώληση της τέχνης. Ορισμένοι από αυτούς τους συμμετέχοντες είναι εταιρείες εισηγμένες στο χρηματιστήριο (όπως για παράδειγμα η Sotheby’s, η οποία μάλιστα είναι η παλαιότερη εταιρεία που διαπραγματεύεται στο Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης).

5) Οι φουάρ τέχνης έχουν γίνει μια μεγάλη μπίζνα. Η Art Basel είναι πιθανότατα το καλύτερο παράδειγμα της αυξανόμενης δημοφιλίας του κόσμου της τέχνης. Κάθε χρόνο καλλιτέχνες, διασημότητες και μέλη των media συγκεντρώνονται στο φεστιβάλ για να συμμετέχουν στο θέαμα. Καθώς συνδέεται και με άλλες αγορές, όπως η βιομηχανία τη μόδας, η δημοφιλία και εμπορευματοποίηση του event αυξάνεται.

6) Ιδιωτικές τράπεζες και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα προσφέρουν στους πελάτες τους ποικίλες υπηρεσίες που σχετίζονται με την τέχνη. Οι τράπεζες αυτές διαθέτουν πλέον ομάδες εργαζομένων που ασχολούνται αποκλειστικά με την παροχή υπηρεσιών σε ιδιώτες και οικογένειες υψηλής καθαρής αξίας. Οι υπηρεσίες που παρέχουν περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, την ασφάλιση των έργων τέχνης, την αποθήκευση και μεταφορά τους, την συντήρηση, ακόμα και τον δανεισμό τέχνης.

7) Υπάρχει ραγδαία ανάπτυξη των funds που επενδύουν στην τέχνη. Πρόσφατη εκτίμηση ανεβάζει τον αριθμό των funds που επενδύουν στην τέχνη σε πάνω από 70. Η επιτυχία τους, μέχρι τώρα, ήταν ανάμεικτη, εν μέρει λόγο της περιορισμένης ρευστότητας στην αγορά. Μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις στην επένδυση στην τέχνη, είναι η έλλειψη ρευστότητας. Η απουσία μιας πραγματικά ρευστής αγοράς πιθανότατα έχει συμβάλει στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα funds αυτά. Για να αντιμετωπίσουν τους περιορισμούς στη ρευστότητα, λέγεται ότι συζητούν τη δημιουργία μιας αγοράς παραγώγων που θα παρακολουθούν την υποβόσκουσα αξία των assets που έχουν στην κατοχή τους τα funds αυτά.

8) Οι παραδοσιακοί οίκοι δημοπρασιών συνάπτουν συνεργασίες με online πλατφόρμες για να εκμεταλλευτούν τις νέες ευκαιρίες στην αγορά τέχνης. Το πιο αξιοσημείωτο παράδειγμα του φαινομένου αυτού είναι η συνεργασία μεταξύ του eBay και της Sotheby’s, η οποία στόχο έχει να επεκτείνει τις πωλήσεις τέχνης χρησιμοποιώντας τις ψηφιακές πλατφόρμες.

9) Αν και η αγορά τέχνης εξακολουθεί θα είναι αρκετά «θολή», με την πάροδο του χρόνου, αυξάνεται η διαφάνεια σε ότι αφορά τις τιμές. Υπάρχουν, για παράδειγμα, δημόσιες δημοπρασίες που αναφέρουν τις τιμές, αλλά και οι δείκτες που προαναφέρθηκαν. Ωστόσο, η αγορά δεν είναι ακόμα απολύτως διαφανής. Εξακολουθούν να μην υπάρχουν κανόνες. Ωστόσο, σταδιακά θα υπάρχουν κανόνες στην αγορά τέχνης. Οι νέοι κανόνες θα αυξήσουν την διαφάνεια της αγοράς αυτής και ενδεχομένως και τον τζίρο. Βεβαίως, οι insiders της αγοράς τέχνης μπορεί να προτιμούν να μην υπάρχει αυτή η διαφάνεια. Όμως, αν δει κανείς τους κανονισμούς από μια ευρύτερη οπτική γωνία, και όχι από την οπτική γωνία των εμπόρων και των γκαλερί, η επίδραση στην αγορά τέχνης θα είναι καθαρά θετική, καθώς είναι μεγαλύτερο το όφελος από τη δημιουργία περισσότερης εμπιστοσύνης στο συγκεκριμένο στοιχείο ενεργητικού. Μακροπρόθεσμα, πιθανότατα αυτό θα είναι προς όφελος και των insiders.

10) Λείπει κάποιο θεμελιώδες μοντέλο τιμολόγησης της τέχνης. Πέραν της φυσικής ευχαρίστησης που δίνει η τέχνη, δεν υπάρχει κάποια ξεκάθαρη ροή εσόδων. Άλλα στοιχεία ενεργητικού έχουν και ροές εσόδων αλλά και δυνητικά κεφαλαιουχικά κέρδη. Οι μετοχές δίνουν τα μερίσματα, τα ομόλογα πληρωμές κουπονιών και τα ακίνητα μπορούν να φέρουν ενοίκια. Η τέχνη, κατά κάποιον τρόπο, ομοιάζει περισσότερο με τον χρυσό. Την ίδια ώρα, όμως, δεν παράγει την ίδια ρευστότητα και δεν είναι τόσο ομοιογενής όσο ο χρυσός. Ο χαλκός είναι χαλκός, ο χρυσός είναι χρυσός, μια μετοχή της Apple ή της GM είναι πάντα το ίδιο. Όμως, όχι μόνο ένα έργο τέχνης δεν μοιάζει με άλλο, αλλά υπάρχουν και διαφορετικά στάνταρντς στην «μέτρηση» του ίδιου καλλιτέχνη, που σχετίζονται για παράδειγμα με την χρονική περίοδο στην οποία δημιουργήθηκε το έργο, ή εάν πρόκειται για πίνακα ή σκίτσο.

11) Αυτή η έλλειψη ενός θεμελιώδους μοντέλου τιμολόγησης σημαίνει πως η τέχνη επηρεάζεται από τη μόδα, τις μανίες και δυνητικά τις «φούσκες».

12) Είναι η αγορά τέχνης «φούσκα»; Θα «σκάσει» αυτή η «φούσκα»; Αυτά είναι τα ερωτήματα που εγείρονται τώρα για την αγορά τέχνης. Το γεγονός ότι οι συναλλαγές τέχνης δεν γίνονται με τρόπο που ανάγεται σε κάποια θεμελιώδη αποτίμηση, καθιστά περίπλοκη την απάντηση των ερωτημάτων αυτών. Υπάρχουν κάποιοι που λένε ότι αυτή τη φορά τα πράγματα είναι διαφορετικά. Αυτοί που το πιστεύουν αυτό, συχνά παραπέμπουν στις αυξανόμενες δυνάμεις τις παγκοσμιοποίησης, που δημιουργούν μια νέα τάξη πλουσίων, οι οποίοι –όπως πιστεύουν- θα αρχίσουν να ζητούν την τέχνη τόσο για την αισθητική όσο και για την επενδυτική της αξία. Ωστόσο, αξίζει να σημειωθεί, ότι υπήρξαν και στο παρελθόν «εκρήξεις» και «σκασίματα φουσκών» στον κόσμο της τέχνης. Μια μεγάλη «φούσκα» έσκασε στις αρχές της δεκαετίας του 1990. Στα τέλη της δεκαετίας του 1980 υπήρξε μια ομάδα καλλιτεχνών-σταρ, το «άστρο» των οποίων τελικά σταμάτησε να «λάμπει» και η αξία της τέχνης τους έκανε «βουτιά». Τέλος, υπάρχουν πάντα οι μόδες. Όλοι θέλουν να έχουν ένα έργο του τελευταίου «in» καλλιτέχνη. Στην τέχνη, όπως και αλλού, όλοι θέλουν το νέο λαμπερό πράγμα.



Πηγή: Roubini's Edge
Επιμέλεια: Α.Γ.Φ.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου